Bir gitarın düzgün duyulabilmesi için tellerinin belirli bir gerginlikte ve belirli notalarda olması gerekir. doremusic olarak bu yazımızda, gitarın doğru şekilde akort edilmesini ele alacağız.
Standart akort düzeni (Standard Tuning), dünya genelinde en yaygın kullanılan sistemdir. Bu düzende teller, en kalın telden (üstteki tel) en ince tele (alttaki tel) doğru şu notalara ayarlanır:
-
6. Tel (En Kalın): Mi (E)
-
5. Tel: La (A)
-
4. Tel: Re (D)
-
3. Tel: Sol (G)
-
2. Tel: Si (B)
-
1. Tel (En İnce): Mi (E)
Bu notaların frekans değerleri, uluslararası standart olan A4 = 440Hz referans alınarak belirlenir. Akort işlemi sırasında bu harf notasyonlarını bilmek, dijital cihazları kullanırken size büyük kolaylık sağlar.
Akort Cihazları ve Teknolojik Çözümler
Gitarınızı akort etmek için birçok farklı yöntem ve cihaz mevcuttur. Eskiden diyapazon veya üflemeli akort düdükleri kullanılırken, günümüzde dijital teknolojiler bu süreci hatasız hale getirmiştir.
Yeni başlayanlar için clip-on tunerlar pratik bir çözüm sunsa da, sahne alan veya stüdyoda çalışan müzisyenler için hassasiyet ve hız çok daha önemlidir. Özellikle kalabalık ve gürültülü ortamlarda, gitarın titreşimini doğrudan kablo üzerinden alan pedal tunerlar güvenilir sonucu verir. Pedalboard’unuzda fazla yer kaplamayan ama performansıyla fark yaratan Swiff Audio C20 Mini Pedal Tuner gibi cihazlar, ekran görünürlüğü ve hızlı tepki süresiyle akort sürecini saniyeler içine indirir. Bu tarz bir ekipman, konser sırasında şarkı aralarında hızlıca kontrol yapmanızı ve performansınızın kesintiye uğramamasını sağlar.
Kulakla Akort Yapma Yöntemleri
Teknolojinin sunduğu imkanlar ne kadar geniş olursa olsun, bir müzisyenin kulağını eğitmesi ve enstrümanını referans sesler üzerinden akort edebilmesi önemli bir yetenektir. Bunun en yaygın yolu "5. Perde Yöntemi"dir.
-
5. Perde Yöntemi: 6. telin 5. perdesine bastığınızda çıkan ses, bir altındaki 5. telin boş sesiyle (La) aynı olmalıdır. Bu kural, 2. tel hariç tüm teller için geçerlidir. Sadece 3. telin 4. perdesine bastığınızda, 2. telin boş sesiyle (Si) aynı sesi almanız gerekir.
-
Harmonik (Flajole) Yöntemi: Daha ileri düzey bir teknik olan harmonik akort, tellerin 5., 7. ve 12. perdelerindeki doğal harmoniklerin birbirine eşitlenmesi esasına dayanır. Bu yöntem, kulakla yapılabilecek en hassas akort tekniklerinden biridir.
Akustik Gitarın Akort Kararlılığı
Akustik gitarlar, gövde yapısı ve ağaç özelliklerine göre akort tutma konusunda farklılıklar gösterir. Masif ağaç kapaklı ve kaliteli burgu sistemine sahip enstrümanlar, sıcaklık ve nem değişimlerinden daha az etkilenir. Örneğin, Gibson Hummingbird Special Elektro Akustik Gitar gibi modellerde kullanılan kaliteli aksamlar, enstrümanın tel gerginliğini uzun süre muhafaza etmesini sağlar. Tellerin doğru akort edilmiş olması, akustik gitarın rezonans ve ton kalitesini optimize eder.
Bas Gitarda Akort Hassasiyeti
Bas gitaristler için akort işlemi, düşük frekansların doğası gereği bazen daha zorlayıcı olabilir. Kalın tellerin titreşim aralığı geniş olduğu için düşük frekanslar, bazı tunerlarda algılama süresini hafifçe uzatabilir. Ancak Spector Euro CST 4 Telli Bas Gitar Natural Black Burst Gloss gibi bas gitarlarda, köprü yapısı ve sap stabilitesi sayesinde bu süreç çok daha kararlıdır. Bas gitarda intonasyon ve akort, grubun ritim ve armoni temelini oluşturduğu için hata payı kabul etmez. Kaliteli bir bas gitarda, akort burgularının hassasiyeti ve telin eşik üzerindeki oturuşu, enstrümanın uzun süreli çalmalarda dahi akordunun bozulmasını engeller.
Tel Değişimi ve Akort İlişkisi
Gitarınızın akordunun sürekli bozulmasından şikayetçiyseniz, sorun genellikle eskiyen tellerde veya yanlış tel takma yöntemindedir. Yeni takılan teller, metalin esneme özelliği nedeniyle ilk birkaç saat boyunca sürekli gevşeme eğilimindedir.
-
Esnetme (Stretching): Yeni teli taktıktan ve hedef notaya çektikten sonra, teli elinizle hafifçe yukarı doğru esnetin. Tekrar akort edin. Bu işlemi tel kararlı hale gelene kadar 3-4 kez tekrarlayın.
-
Sargı Düzeni: Telin burguya sarılma şekli, akort kaçırmasını önleyen büyük bir faktördür. Çok fazla sargı yapmak telin kaymasına, çok az sargı yapmak ise telin burgudan kurtulmasına neden olabilir.
Çevresel Faktörlerin Etkisi
Gitarlar yaşayan organizmalar gibidir; yapıldıkları ağaçlar havadaki nemden ve sıcaklıktan etkilenir. Nem oranının sık değiştiği şehirlerde, gitarınızı kılıfında saklamak akort kararlılığı için öneme sahiptir.
-
Sıcaklık: Çok sıcak ortamlar telin genleşmesine ve akordun pesleşmesine (kalınlaşmasına) neden olur.
-
Nem: Kuruyan ağaç büzüşür, çok nemlenen ağaç ise şişer. Bu durum sap ayarını (truss rod) etkileyerek akordun bozulmasına yol açar
Farklı Akort Düzenleri (Alternate Tunings)
Müzikal yaratıcılığınızı artırmak için standart akort düzeninin dışına çıkabilirsiniz. Bazı popüler alternatif düzenler şunlardır:
-
Drop D: Sadece en kalın Mi telini bir tam ses kalınlaştırarak Re notasına çekmek. Metal ve hard rock türlerinde sıkça kullanılır.
-
DADGAD: Özellikle folk ve parmak stili (fingerstyle) çalan gitaristlerin tercih ettiği bir düzendir.
-
Open Tunings: Tellere hiç basmadan vurulduğunda bir akor (örneğin Sol Majör veya Re Majör) sesi veren düzenlerdir.
Sonuç
Unutmayın ki doğru ayarlanmış bir enstrüman, sadece daha iyi duyulmakla kalmaz, aynı zamanda çalma kolaylığı (action) sağlayarak gelişiminizi hızlandırır. Doğru akort, çalarken daha az efor harcamanıza ve doğru nota duymanıza yardımcı olur, böylece müzikal ilerlemeniz hızlanır. Gitar ve gitar aksesuarları için doremusic mağazalarını ve web sitemizi ziyaret etmeyi unutmayın.
Buna da göz atmak isteyebilirsiniz: